تا حالا به سوره حمد اینجوری نگاه کرده بودی

 

6416496 تا حالا به سوره حمد اینجوری نگاه کرده بودی؟ این سوره كه با تعظیم نام خداى رحمان و رحیم آغاز مى شود و با ستایش و برشمارى صفات جمال و جلال خداى سبحان و حصر عبادت و استعانت در او تداوم مى یابد و با مسئلت هدایت از ساحت كبریایى اش پایان مى گیرد. برترین سوره کتاب خدا با همه ایجاز و اختصارى كه دارد، مشتمل بر عصاره معارف گسترده قرآن كریم است؛ زیرا خطوط كلى و اصول سه گانه معارف دینى ، مبداء شناسى ، معاد شناسى و رسالت شناسى است سوره مباركه حمد كه فاتحه كتاب و سرآغاز كلام خداى سبحان است، در مقال الهى به گونه اى تكریم آمیز، همتاى قرآن عظیم قرار گرفته است: «و لقد ءاتیناك سبعاً من المثانى و القران العظیم» و در اخبار نبوى صلى الله علیه و آله و سلم و سخنان عترت طاهرین (علیهم السلام ) نیز با نامها و اوصافى چون: جامعترین حكمت، گنج عرشى، شریفترین ذخیره در گنجینه هاى عرش الهى، سوره شفابخش ، نعمت بزرگ و سنگین و برترین سوره قرآن از آن یاد شده است: لیس شىء من القرآن و الكلام جمع فیه من جوامع الخیر و الحكمة ، ما جمع فى سورة الحمد، ان فاتحة الكتاب اشرف ما فى كنوز العرش ، فاتحة الكتاب شفاء من كل داء ، فافرد الامتنان على بفاتحة الكتاب. پیامبر اكرم صلى الله علیه و آله و سلم هنگام پیشنهاد آموزش این سوره به جابر بن عبدالله انصارى ، آن را برترین سوره كتاب خدا معرفى كرد: الا اعلمك افضل سورة انزلها الله فى كتابه ؟ قال : فقال له جابر: بلى بابى انت و امى یا رسول الله علمنیها . فعلمه الحمد، ام الكتاب چنانكه در حدیثى دیگر میزان این برترى را نیز مشخص كرده ، فرمود: لو ان فاتحة الكتاب وضعت فى كفة المیزان و وضع القرآن فى كفة لرجحت فاتحة الكتاب سبع مرات و نیز آن حضرت سوره حمد را با كتاب هاى آسمانى سنجیده ، فرمود: و الذى نفسى بیده ما انزل الله فى التوراة و لا فى الانجیل و لا فى الزبور و لا فى القرآن مثلها هى ام الكتاب این سوره كه با تعظیم نام خداى رحمان و رحیم آغاز مى شود و با ستایش و برشمارى صفات جمال و جلال خداى سبحان و حصر عبادت و استعانت در او تداوم مى یابد و با مسئلت هدایت از ساحت كبریایى اش پایان مى گیرد، با همه ایجاز و اختصارى كه دارد، مشتمل بر عصاره معارف گسترده قرآن كریم است ؛ زیرا خطوط كلى و اصول سه گانه معارف دینى ، مبداء شناسى ، معاد شناسى و رسالت شناسى است كه مایه هدایت سالكان به صلاح دنیا و آخرت است و سوره حمد با موجزترین الفاظ و روشنترین معانى ، آن اصول سه گانه را بیان كرده ، راه سلوك آدمى به سوى پروردگارش ‍ را نشان مى دهد . تسنیم تفسیر قرآن كریم، جلد اول حمد محبانه و عاشقانه حمد ذات و ناظر به شایستگى ذات حق براى تحمید است . براى چنین حمدى تعبیر (الحمدلله) كافى است . مرحوم شیخ بهائى (ره) مراتب چهارگانه حمد را بدین شرح از سوره حمد استفاده كرده است : الف : حمد محبانه و عاشقانه كه حمد ذات و ناظر به شایستگى ذات حق براى تحمید است . براى چنین حمدى تعبیر (الحمدلله) كافى است . ب : حمد شاكرانه ؛ در این مرتبه ، حامد، خداى سبحان را در برابر ربوبیت مطلق و احسانش حمد و شكر مى كند و تعبیر (رب العالمین) ناظر به آن است . ج : حمد تاجرانه كه تحمیدى از سر رجاء، طمع و شوق ثواب است و (الرحمن الرحیم) بدان اشارت دارد. د: حمد بردگانه كه حمد خدا بر اثر خوف از عذاب اوست و با آیه كریمه (مالك یوم الدین) ادا مى شود . این لطیفه مستفاد از برخى احادیث است كه مراتب حمد را بازگو مى كند؛ مانند: ان قوما عبدوا الله رغبة، فتلك عبادة التجار و ان قوما عبدوا الله رهبة، فتلك عبادة العبید و ان قوما عبدوا الله شكرا، فتلك عبادة الاحرار تا حالا به سوره حمد اینجوری نگاه کرده بودی؟ بنده ام مرا ستایش كرد و دانست كه نعمتهاى او از جانب من است ، و بلاهائى كه از او دفع مى گردد بواسطه فضل و لطف من است ، پس شما گواه باشید كه من نعمتهاى اخروى را به نعمتهاى دنیوى او خواهم افزود. امام حسن عسگرى (علیه السلام) از آباء و اجداد طاهرینش، از امیرمۆمنان امام على(علیه السلام) از پیامبر اكرم نقل مى كند: خداى تبارك و تعالى فرمود: من سوره فاتحة الكتاب را بین خود و بنده ام تقسیم كرده ام . پس نیمى از آن براى من ، و نیم دیگر براى بنده من مى باشد. و براى بنده من است هر چه از من طلب كند، یعنى آنچه از من بخواهد به او عطا مى كنم . هنگامى كه عبد گوید: بسم اللّه الرحمن الرحیم خداوند جل جلاله فرماید: بنده من ، به نام من آغاز كرد. بر من لازم است كارهایش را به نفع او تمام كنم و نواقص امور او را تكمیل نمایم و احوال او را مبارك سازم . وقتى عبد مى گوید: الحمد لله رب العالمین خداوند مى فرماید: بنده ام مرا ستایش كرد و دانست كه نعمتهاى او از جانب من است ، و بلاهائى كه از او دفع مى گردد بواسطه فضل و لطف من است ، پس شما گواه باشید كه من نعمتهاى اخروى را به نعمتهاى دنیوى او خواهم افزود، و عذاب آخرت را از او دفع مى كنم چنانچه بلاى دنیا را از او برطرف ساختم . آنگاه كه عبد مى گوید: الرحمن الرحیم خداوند مى فرماید: بنده ام گواهى داد كه من رحمن و رحیم هستم . شما را گواه مى گیرم كه حظ وافر و بهره كامل از رحمت و عطاى خویش به او عنایت كنم . زمانى كه مى گوید: مالك یوم الدین خداوند مى فرماید: همانطور كه بنده ام اعتراف كرد من مالك روز جزاء هستم ، من نیز حساب او را در قیامت آسان مى كنم . حسنات او را مى پذیرم و از سیئات او مى گذرم . وقتى عبد مى گوید:ایاك نعبد خداوند مى فرماید: بنده من راست گفت . او فقط مرا مى پرستد. شما را گواه مى گیرم كه ثوابى به عبادت او بدهم كه همه مخالفان پرستش من بر او غبطه خورند. هنگامى كه بنده مى گوید: ایاك نستعین خداى عزوجل مى فرماید: بنده ام از من یارى طلبید و به من پناهنده شد. پس شما را گواه مى گیرم كه او را در كارهایش یارى كنم و در سختیها دستگیرى نمایم . عبد مى گوید: اهدنا الصراط المستقیم صراط الذین انعمت علیهم غیر المغضوب علیهم و لا الضالین خداوند فرماید: این بخش از سوره براى بنده من است و براى اوست هر چه بخواهد. دعایش را اجابت كنم و آرزویش را بر آورم ، و از آنچه ترسید او را ایمن سازم . برگرفته از : مشرق نیوز شیعه نیوز